Barcelona trước mùa giải mới: Trăm mối tơ vò

Mùa giải 2013-2014 quả là một quãng thời gian khó khăn giành cho Barca. Những dấu hiệu đi xuống càng ngày càng rõ rệt, thành tích thì giảm sút, “Messidependencia” vẫn tiếp tục, trong khi Gerardo “Tata” Martino dù rất cố gắng nhưng vẫn không khắc phục được tình hình. Một mùa giải nghèo nàn là điều không thể chấp nhận được với cái cules trung thành, và giờ Barcelona sẽ bắt đầu lại từ đầu với một vị huấn luyện viên mới, Luis Enrique.

1. Những vấn đề tồn đọng

Trong suốt những năm qua, họ dồn tiền để mua những Cesc Fabregas và Neymar, trong khi không có những sự bổ sung hợp lí cho đội hình. Vẫn biết rằng chu kì thành công của một đội bóng cũng chỉ có thể kéo dài ba hay bốn năm, nhưng rõ ràng ban lãnh đạo Barca đã không sáng suốt trong những quyết sách liên quan tới đội bóng của mình:

  • Bán đi Dmytro Chyrgrynskiy (không có sự đồng ý của Pep Guardiola)
  • Không có bất cứ một sự bổ sung nào ở hàng hậu vệ (bỏ qua Thiago Silva hay Marquinhos khi có cơ hội) trong bối cảnh Carles Puyol không còn có thể thi đấu đỉnh cao như xưa, Eric Abidal thì cũng cao tuổi và phải phẫu thuật gan.
  • Bán Thiago Alcantara, không tìm được sự thay thế cho Xavi.
  • Không mua một “số 9”.

barcastuff

Vấn đề trung vệ đã quá rõ ràng. Mascherano là một cầu thủ giỏi, anh hoàn toàn có thể chơi được ở vị trí trung vệ, nhưng hãy xem cách Real đánh vào điểm yếu về khả năng không chiến của anh. Hơn nữa, anh và Pique phải cày ải liên tục, tới mức không bao giờ đạt 100% phong độ, còn Marc Bartra thì lại chưa lớn. Đó là chưa kể tới việc sự ra đi của Abidal làm cho hàng phòng ngự của Barca mất cân bằng. Họ đã không còn một cầu thủ có thể đá trung vệ trái lẫn hậu vệ trái – và khi anh đá hậu vệ trái, vị trí của anh là cực kì quan trọng trong việc giữ cân bằng với một Dani Alves được tự do băng lên tấn công ở cánh đối diện. Jordi Alba thì hoàn toàn ngược lại – mỗi khi Alves và Alba cùng xuất phát, Pique và Mascherano lại thêm phần khổ sở.

Trong khi đó vai trò của Xavi thì lại quá đỗi quan trọng. Với anh trên sân, Barca làm chủ trận đấu với tài phân phối bóng, điều nhịp, di chuyển hợp lí để tổ chức tấn công cũng như áp sát ngay khi mất bóng. Sự sa sút của Xavi, mặc dù tất yếu, đã làm bộ máy này lỗi nhịp. Khả năng di chuyển, phối hợp tấn công của đội bóng xứ Catalan đã giảm sút đi nhiều, dẫn tới việc họ không còn có thể xé toang những hàng phòng ngự được như ngày xưa, và theo sau đó là “Messidependencia” – đưa bóng cho Messi rồi mong đợi thầy phù thủy sẽ vẩy đũa thần để tạo ra cơ hội ăn bàn. Cesc Fabregas, dù là một cầu thủ tốt, có phong cách quá khác Xavi và sẽ không bao giờ có thể thay thế được cầu thủ số 6 huyền thoại của câu lạc bộ. Còn Thiago thì sắp sửa trở thành một ngôi sao cho Pep Guardiola…ở Bayern Munich.

Vấn đề “số 9” cũng là một chuyện nổi cộm. Tại sao Barca cần một trung phong cắm thực thụ? Rất đơn giản: để tạo điều kiện cho Lionel Messi hoạt động. Nhưng Messi đang chơi “số 9 ảo” hay đấy thôi? Là bởi vì khoảng trống cho Messi hoạt động – giữa hàng tiền vệ và hậu vệ – đang bị các đối thủ thu hẹp dần đi, khiến Messi dần trở nên mờ nhạt. Vì vậy, nên cần một trung phong để ghim hậu vệ đối phương lại, tạo thêm khoảng trống cho Messi tự do hoạt động. David Villa đã từng đảm nhiệm vai trò này, và kết quả thì rất thành công. Hơn nữa, nếu có được một trung phong (cao to thì càng tốt), Barca sẽ có một “điểm tập trung” để phất bóng dài, hoặc tạt cánh vào cho.

Chuyện của Barca còn chưa dừng lại ở đó! Người mà họ chọn để thay thế Tito Vilanova, Gerardo “Tata” Martino, lại không phải là đối tượng mà họ cần. Tata không phải là kẻ “phá hoại tiki-taka”, nhưng ông không phải là người hoàn toàn phù hợp. Theo như Isaac Cuenca phản ánh:

Bạn phải làm việc rất nhiều, phải tập luyện “positional play” liên tục, hàng tuần, thế thì mới không quên được. Với Guardiola, chúng tôi tập liên tục, nhưng với những người khác thì không.

“Positional play” hiểu đơn giản là những bài bản di chuyển, phối hợp của Barca nhằm luân chuyển bóng, để có thể vừa giữ bóng vừa kéo được đối thủ khỏi vị trí. Đó là điều cốt lõi trong phong cách chơi bóng của Barca. Tất cả các đội bóng đều có một cấu trúc “positional play” riêng, nhưng với Barca, “positional play” đạt một đẳng cấp mới – nó được thi triển ở một mức độ cao, nó là hơi thở, là sự sống của Barca. Khác với phong cách bóng đá tổng lực Hà Lan tập trung vào sự hoán đổi vị trí chóng mặt giữa các cầu thủ (cấu trúc đội hình có chắc chắn hay không cứ từ từ khoan hãy tính đến), “positional play” của Barca lại tập trung vào luân chuyển bóng. Tốc độ triển khai nhanh, chậm có cả, không chỉ để phục vụ mục đích phá vỡ hàng phòng ngự giăng ra trước khung thành, mà còn để giành bóng mỗi khi để mất. Đó là lí do họ thống trị châu Âu, chứ không phải là vì họ chỉ biết “tiki-taka” (một cụm từ không có ý nghĩa gì về mặt chuyên môn) tức là chuyền đi chuyền lại cho…sướng.

Với sự đi xuống của Xavi, một phần là Iniesta, cũng như những xáo trộn trong đội hình và trên băng ghế huấn luyện, Barca đã sa sút đi, “positional play” sắc bén một thời của họ cùn dần và không còn ổn định nữa. Tata Martino là một học trò của Marcelo Bielsa – ông thích đội bóng của mình pressing cao, cầm bóng nhiều, cũng như có thể thay đổi linh hoạt lối chơi (ví dụ như có thể phòng ngự – phản công). Tuy vậy, ông không để ý nhiều tới “positional play” vì ông muốn Barca chơi trực diện hơn nhiều so với thời Pep và Tito, vì vậy vấn đề này không được đặt nặng.

Thế nên Tata, dù là một huấn luyện viên tài năng, có lẽ không phải là đối tượng thích hợp với Barcelona. Vậy mà ban lãnh đạo của Barca lại chọn ông – để rồi những mâu thuẫn trong phòng thay đồ xảy ra, và cho tới tháng Hai, Tata đã quyết định rời đội vào cuối mùa giải.

Tóm lại: Barcelona đang gặp vấn đề ở mọi chỗ.

Tân huấn luyện viên Luis Enrique, một người Barca chính cống, sẽ có rất nhiều việc phải làm.

2. Giải pháp cho hàng hậu vệ của Barca

Barcelona đang thiếu gì ở hàng hậu vệ?

  • Một trung vệ. Puyol đã tuyên bố giải nghệ, và Barca chỉ có ba trung vệ, trong đó một người vốn là tiền vệ, còn một người thì vẫn chưa trưởng thành.
  • Một hậu vệ trái có xu hướng phòng ngự thay vì thích lên tấn công.
  • Một hậu vệ phải, tốt nhất là có khả năng dâng cao tấn công, để thay thế Dani Alves – người đã 31 tuổi và có khả năng là sẽ sớm rời Barca.

Barca cần một người như Abidal

Vậy cụ thể thì họ nên mua những đối tượng như thế nào?

  • Trung vệ thuận chân trái có thể chơi cả trung vệ lẫn hậu vệ trái. Nói cách khác là giống Abidal trước đây. Như vậy, Barca sẽ bổ sung nhân sự ở cả hai vị trí. Cầu thủ X đó có thể chơi trung vệ lệch trái bên cạnh Pique trong một bộ tứ vệ, chơi hậu vệ trái bên cạnh cặp trung vệ Pique – Mascherano (hoặc Pique – Bartra) hoặc đóng vai trò là một trong ba trung vệ. Cầu thủ như vậy sẽ giúp Barca có thể thay đổi chiến thuật trong trận đấu một cách linh hoạt. Jeremy Mathieu là một người như vậy; tuy nhiên có vẻ như đây không phải là thương vụ tốt của Barca khi cái giá quá cao và Mathieu đã 30 tuổi (dù tốc độ của anh là rất tốt, nhưng cũng chỉ duy trì trong một, hai năm nữa). Ngoài ra, những cái tên như Eliaquim Mangala và Jan Vertonghen đều phù hợp và đều còn trẻ, tuy nhiên Barca lại không chọn mua họ.
  • Barca có thể tính tới một cầu thủ tương tự như trên, nhưng là bên phải chứ không phải bên trái, nếu như họ muốn hậu vệ cánh tấn công của mình là Alba. Hiện tại, Bartra có thể đóng vai trò này, nhưng nếu như muốn một cầu thủ đẳng cấp, Correa Marquinhos của PSG cực kì phù hợp. Tiếc là họ đã từng bỏ lỡ cơ hội mua anh, và giờ PSG rất khó nhả người.
  • Có thể bổ sung thêm một trung vệ bình thường khác để làm dày thêm lực lượng và đưa Mascherano lên hàng tiền vệ. Người này nên có khả năng không chiến khá hoặc tốt.
  • Một người thay thế Dani Alves. Chắc chắn hậu vệ người Brazil không còn có phong độ đỉnh cao như 3, 4 năm trước đây, chưa kể việc anh đang được các câu lạc bộ khác mời chào. Có thể họ không cần mua ngay, nhưng năm sau nhất định phải có. Người phù hợp nhất là Juan Cuadrado. Vấn đề ở chỗ cầu thủ người Colombia không phải là hậu vệ, vì thế anh sẽ cần những đồng đội có khả năng phòng ngự cực tốt bọc lót phía sau lưng để thật sự thoải mái băng lên.

3. Tiền vệ

Thay thế một trụ cột luôn là điều khó với bất kì đội bóng nào, nhưng với một đội bóng đặc biệt như Barcelona, tìm người thừa kế cho Xavi lại còn khó gấp bội. Việc này gần như là không thể, vì Xavi là một cầu thủ độc nhất vô nhị – hiện tại, không có ai “giống” Xavi cả. Người khả dĩ nhất, gần nhất hiện tại là Ilkay Gundogan thì sẽ không rời Dortmund, hơn nữa Barca cũng sẽ phải nghi ngại trước hồ sơ chấn thương của anh. Thiago thì đã bị bán, Koke – một cầu thủ hứa hẹn sẽ giúp Barca rất nhiều trong pressing – cũng không khả thi. Toni Kroos – mặc dù anh này hơi chậm – đã sang Real.

 

Ivan Rakitic cũng không phải là mẫu cầu thủ điều khiển trận đấu – anh có xu hướng chơi cao hơn, như một tiền vệ công, hoạt động ở giữa hàng tiền vệ và hậu vệ đối phương, cho dù cầu thủ người Croatia có thể chơi được ở vị trí tiền vệ trung tâm. Nhưng chơi được chưa chắc đã đủ.

Liệu Andres Iniesta có thể đảm đương vai trò này? Có lẽ là được, và chúng ta sẽ thấy điều đó vào mùa giải năm nay – nhưng hiện tại Barca vẫn cần những pha băng lên sắc sảo từ tuyến dưới, cũng như cần sự đóng góp của San Andres tại sát vòng cấm đối phương. Vả lại, Iniesta không phải là cầu thủ pressing tốt, trong khi Barca đang rất cần một người như vậy ở tuyến giữa.

Còn Sergio Busquets? Hoàn toàn có thể – nên nhớ kĩ thuật và tư duy chiến thuật cùa Busquets thuộc diện hàng đầu – nhưng Barca lúc đó sẽ không thể sử dụng tiền vệ phòng ngự giỏi nhất thế giới ở vị trí anh ưa thích nữa.

Có vẻ như Luis Enrique đang có một ý đồ khác, qua các trận giao hữu vừa rồi, theo phản ánh của một cổ động viên Barca:

Như vậy, Busquets, ở vị trí tiền vệ phòng ngự, sẽ là người tổ chức trận đấu bằng cách đưa bóng trực tiếp lên cho Iniesta và Rakitic xâm nhập lên phía trên. Vai trò của Xavi sẽ không được lặp lại trong đội hình mới của Luis Enrique. Tuy vậy, một vấn đề sẽ lại nảy ra (thực chất đây là vấn đề đã lặp đi lặp lại trong những mùa giải vừa qua): Nguy cơ Busquets phải bao bọc một khoảng trống khổng lồ khi Barca phải chống phản công. Để điều này không xảy ra, Barca sẽ phải cần hai điều: một, là các cầu thủ tuyến trên áp sát quyết liệt, và hai, là cần phải có một bộ ba hậu vệ phía dưới (đúng, ba người) hỗ trợ cho Busquets. Liệu Iniesta và Rakitic có thể hoàn thành nhiệm vụ?

Một giả thiết về đội hình ra sân của Barca

Một giả thiết về đội hình ra sân của Barca…

và đội hình đó sẽ triển khai thế nào trong giai đoạn tấn công

Nhưng còn có một phương án nào khác cho việc bố trí hàng tiền vệ Barca không? Có. Đó là Busquets đá cặp “double pivot” với Mascherano. Thực tế Barca thường không ưa dùng những cặp tiền vệ trụ đứng ngang hàng nhau, nhưng với cặp đôi Busquets – Mascherano, Barca có trong tay một cái nền rất vững ở hàng tiền vệ, giúp họ chống phản công cũng như tạo điều kiện cho những ngôi sao phía trên được tung hoành. Nhược điểm của nó là hai tiền vệ trụ đứng ngang nhau sẽ làm hạn chế khả năng tạo tam giác, từ đó luân chuyển bóng kém mạch lạc hơn; đồng thời Barca sẽ phải bỏ đi một cầu thủ có thiên hướng tấn công để nhường chỗ cho Mascherano ở hàng tiền vệ.

Barca có một tuyến trẻ rất mạnh và hiện tại họ cũng có một số gương mặt có thể xuất hiện tại đội một trong mùa giải năm nay. Đầu tiên là Sergi Roberto – một tiền vệ có xu hướng chơi box-to-box – và phải nói thật là lối chơi của anh khá hạn chế. Đây có thể là năm bản lề cho Roberto, và hãy chờ xem anh sẽ phát triển như thế nào dưới bàn tay Luis Enrique. Tiếp theo là Sergi Samper – một tiền vệ phòng ngự (CDM) với khả năng di chuyển không bóng cũng như xử lí bóng, chuyền bóng tốt. Lối chơi hiện tại của Samper khá giống với Andrea Pirlo – đây có thể là một trở ngại khi Barca sẽ không bao giờ sử dụng một hay hai máy quét để phục vụ cho anh ở đội một như Milan và Juventus làm. Samper có tư duy mà Barca cần – giờ nhiệm vụ của anh là phải tăng cường thể lực để có thể di chuyển cũng như pressing liên tục. Cũng không thể không nói tới Rafinha, một tài năng và cũng là ứng cử viên cho vị trí Xavi tương lai.

Nhưng tất cả đều chưa sẵn sàng ngay cho mùa giải này.

Vì vậy, tốt nhất là Barca nên cố mua thêm một tiền vệ mới để khỏa lấp vị trí của Xavi, dù chỉ phần nào. Vì Barca rất cần mẫu cầu thủ như Xavi, hay ít ra là những người nhang nhác Xavi, cho dù đội bóng xứ Catalan có thể đền bù bằng cách nào đó với những cầu thủ hiện tại.

4. Messi và những người bạn – hay là một chút về “phương án B” và nhiều phương án phụ khác

Việc một đội bóng xây dựng lối chơi của mình xoay quanh cầu thủ giỏi nhất của mình không có gì là lạ cả. Nếu như đó là Lionel Messi, cầu thủ xuất sắc nhất thế giới, thì điều đó lại càng dễ hiểu hơn.

Chúng ta đã thấy trong những mùa giải vừa qua, và gần nhất là World Cup 2014, Messi có sức mạnh hủy diệt cao nhất khi được chơi ở khoảng trống giữa hàng tiền vệ và hậu vệ đối thủ. Ở đó, anh có thể điều khiển đợt tấn công, tạo đột biến cũng như băng vào vòng cấm để ghi bàn. Để được tự do tung hoành như vậy, Messi cần khoảng trống, dù là nhỏ thôi. Khi các đội bóng bắt đầu thắt chặt không gian quanh Messi, Barca cần người để giúp Messi dễ thở. Như tôi đã nói ở trên, đó là một số 9 thực thụ.

Cầu thủ lí tưởng nhất mà Barca cần là một số 9 có thể chơi lệch cánh để làm tăng tính đa dạng trong chiến thuật. Với một người như vậy, Messi có thể chơi “số 9 ảo” khi anh ta đá tiền đạo cánh; hoặc anh này đá tiền đạo cắm, để Messi tự do (lệch phải hoặc chơi ngay sau). Và Luis Suarez hoàn toàn phù hợp với yêu cầu này. Hơi tiếc một chút là Suarez không phải mẫu tiền đạo cao to, nhưng có lẽ như vậy cũng đã đủ để phù hợp cho nhu cầu của Barca.

Như vậy thì Luis Enrique sẽ làm thế nào để ghép tất cả các mảnh ghép tấn công của mình vào? Nên nhớ, ông vẫn còn trong tay những Pedro, Neymar, kể cả Gerard Deulofeu nữa. Ở trên tôi có nhắc tới hệ thống “double pivot” Busquets – Mascherano. Bây giờ, nếu thêm vào một bộ ba trung vệ nữa, chúng ta sẽ có một cái nền vô cùng vững vàng để cho phía trên được thoải mái tung hoành.

Đội hình "phương án B" của Barca

Đội hình “phương án B” của Barca

Pep Guardiola đã từng sử dụng những sơ đồ với ba hậu vệ để tăng cường khả năng tấn công của Barca. Sơ đồ phía trên cũng như vậy – chỉ khác ở chỗ nó sẽ tập trung vào khả năng phối hợp cũng như sức mạnh tới từ những cá nhân Messi và Neymar, đồng thời nó có một tiền đạo thực thụ là Suarez. Trong khi đó, Pedro hoặc Alves bên cánh phải sẽ bám biên để kéo giãn hàng phòng ngự đối phương, Iniesta/Rakitic là tiền vệ trung tâm chơi cao nhất, Busquets – Mascherano là cặp tiền vệ phòng ngự (trong đó, có lẽ Busquets sẽ nặng về tổ chức nhiều hơn). Ba trung vệ ở dưới sẽ giúp Barca chống phản công tốt hơn và cũng giúp ter Stegen có nhiều phương án chuyền hơn – thế nhưng tốt nhất họ nên tính tới việc mua một trung vệ lệch phải đẳng cấp, vì Marc Bartra chưa đủ tin cậy.

Cũng nên bổ sung thêm: Nếu Barca muốn mua, và mua được, một tiền vệ trung tâm hợp lí để chơi cao hơn Busquets (tức là “người thừa kế Xavi”) và thế chỗ Mascherano, hệ thống trên sẽ còn tuyệt vời hơn.

Tất nhiên đó sẽ chỉ là phương án B. Hệ thống 4-3-3, theo tôi, ổn định và cân bằng hơn so với hệ thống 3-2-2-3 (?) ở trên. Barca cũng sẽ không có đủ người khi Suarez bị treo giò dài hạn còn Neymar dính chấn thương nặng từ World Cup.

Trong thời gian đợi cho đủ hết binh hùng tướng mạnh, Barcelona có thể sử dụng 4-3-3 như họ thường làm, đồng thời có thể tham khảo chiến thuật “càng cua” từng được Pep Guardiola sử dụng nếu như muốn tấn công như vũ bão:

Đội hình có thể được sử dụng ở đầu mùa giải - theo phong cách "an toàn"

Đội hình có thể được sử dụng ở đầu mùa giải – theo phong cách “an toàn”

Đội hình "càng cua" - khả năng sử dụng là không cao, nhưng cũng đáng để tham khảo.

Đội hình “càng cua” – khả năng sử dụng là không cao, nhưng cũng đáng để tham khảo.

5. Kết luận

Barcelona không tự suy yếu đi trong một đêm. Tức là dù đã để những Fabregas, Alexis Sanchez, Puyol ra đi, cũng như Xavi đang ở những thời khắc cuối của sự nghiệp thì Barca vẫn là một thế lực. Nhưng có một sự thật là họ đang trượt dốc – một quá trình diễn ra trong thời gian dài, từ từ, dần dần – mà không có sự chuẩn bị, thay thế kịp thời. Ít ra hiện tại, trên thị trường chuyển nhượng, dù không có được những mục tiêu tốt nhất, Barca vẫn đang đi đúng hướng. Phần còn lại, hãy xem Luis Enrique và các học trò thể hiện ra sao.

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s